De Europese en Amerikaanse aandelenmarkten kenden sinds 2022 periodes van sterke volatiliteit, onder invloed van geopolitieke spanningen, renteverhogingen en onzekerheid over de internationale handel. In deze context blijft het aantal particuliere beleggers op de beurs groeien, mede dankzij de opkomst van online brokers en ETF’s. De AMF signaleert dat deze groep duidelijk jonger wordt. Het gaat vaak om zelfstandige, digitaal vaardige beleggers, maar hun gemeten kennisniveau komt niet altijd overeen met het vertrouwen dat ze uitstralen.
Verschil tussen vertrouwen en kennis: wat de AMF ziet bij nieuwe beleggers
Een gezamenlijk onderzoek van de AMF en de OESO, gepubliceerd in 2024, beschrijft een fenomeen dat aandacht verdient. Nieuwe particuliere beleggers, vaak jonger dan 35 jaar, zeggen dat ze vertrouwd zijn met financiële producten. Ze hebben veel vertrouwen in hun eigen kennis.
Het probleem is dat de financiële kennistests uit hetzelfde onderzoek een duidelijk verschil laten zien tussen perceptie en werkelijkheid. Veel van deze beleggers beheersen de basisprincipes niet: het effect van spreiding op risico, de invloed van terugkerende kosten op het rendement op lange termijn en het verschil tussen nominaal en reëel rendement.
Dit verschil heeft concrete gevolgen. Het leidt tot kortere beleggingshorizonten dan de leeftijd van deze beleggers zou toelaten, en tot beslissingen op basis van informatie die ze op sociale media of via AI-tools vinden.
Een artikel in Les Échos van juli 2025 bevestigt dat de AMF deze kanalen als een opkomend aandachtspunt beschouwt, zonder ze daarom goed te keuren als vervanging voor een gestructureerde eigen analyse. Wie meer wil weten over marktmechanismen en beleggingsstrategieën, vindt in de beursrubriek van Finance Technique regelmatig bijgewerkte informatie over deze onderwerpen.
ETF’s, PEA en levensverzekering: kies eerst de beleggingsrekening, dan het product
Voordat je aandelen of fondsen selecteert, is de eerste belangrijke beslissing de keuze van de fiscale beleggingsrekening. Die bepaalt welke belasting op de winst van toepassing is, in welke beleggingen je kunt investeren en hoe flexibel je portefeuille te beheren is.
PEA: een fiscaal gunstige regeling onder voorwaarden
De aandelen-spaarrekening (PEA) blijft de standaardkeuze voor beleggingen in Europese aandelen. Na vijf jaar zijn meerwaarden en dividenden vrijgesteld van inkomstenbelasting (sociale premies blijven verschuldigd). De belangrijkste beperking betreft de toegestane beleggingen: alleen effecten van ondernemingen met hun statutaire zetel in de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte zijn toegestaan.
ETF’s die in aanmerking komen voor een PEA maken het echter mogelijk deze beperking deels te omzeilen. Sommige synthetische ETF’s bieden toegang tot Amerikaanse of wereldwijde indices, terwijl ze binnen een PEA kunnen worden aangehouden. Volgens een analyse van Revue Banque uit 2026 is dit een van de producten waarin beleggers jonger dan 35 jaar het meest handelen.
Multisupport-levensverzekering: flexibiliteit en vermogensoverdracht
Een multisupport-levensverzekering biedt een andere regeling. Je kunt er eurofondsen (met gegarandeerd kapitaal) combineren met unit-linked beleggingen (aandelen, obligaties, ETF’s en vastgoed). Het fiscale voordeel geldt na acht jaar, met een jaarlijkse vrijstelling op de winst bij opnames. Deze beleggingsrekening is ook interessant voor nalatenschapsplanning, omdat overgedragen kapitaal tot bepaalde grensbedragen tegen een lager tarief wordt belast.
De keuze tussen een PEA en een levensverzekering is geen kwestie van óf-óf. Beide kunnen naast elkaar deel uitmaken van een vermogensstrategie, waarbij elk een ander doel dient.
Een portefeuille samenstellen: spreiding en risicobeheer
Spreiding is de enige manier om risico te beperken zonder dat het iets kost. Door beleggingen te verdelen over verschillende activaklassen, regio’s en sectoren beperk je de impact van een afzonderlijke koersdaling op de hele portefeuille.
ETF’s maken spreiding in de praktijk eenvoudig. Eén ETF op wereldwijde aandelen volgt een index met honderden of zelfs duizenden effecten. ETF’s op wereldwijde en Amerikaanse aandelen behoren de afgelopen jaren tot de producten waarin particuliere beleggers het meest handelen, volgens gegevens die Revue Banque heeft gepubliceerd.
Risicobeheer draait niet alleen om spreiding. Het betekent ook dat je het volgende vastlegt:
- Een beleggingshorizon die aansluit bij je doelen: beleggen op de beurs voor minder dan vijf jaar brengt een aanzienlijk verliesrisico met zich mee, zelfs bij gespreide indices
- Een streefverdeling tussen aandelen, obligaties en liquide middelen, die je regelmatig aanpast aan veranderingen in je persoonlijke situatie
- Een beleggingsbudget dat je financiële buffer intact laat: het geld dat je nodig hebt om gedurende meerdere maanden onverwachte uitgaven op te vangen
Fundamentele en technische analyse: twee manieren om naar de markten te kijken
Er zijn twee benaderingen om een effect of markt te beoordelen. Ze beantwoorden niet dezelfde vragen.
Fundamentele analyse onderzoekt de financiële gezondheid van een onderneming: omzet, winst, schuldenlast en vooruitzichten voor de sector. Het doel is vast te stellen of de koers van een aandeel de werkelijke waarde van de onderneming weerspiegelt. Deze benadering past bij beleggers die op middellange of lange termijn denken.
Technische analyse richt zich op koersbewegingen en handelsvolumes. Op basis van historische koersen brengt deze analyse trends en steun- en weerstandsniveaus in kaart. Ze wordt vaker gebruikt voor de korte termijn en om het juiste moment voor aan- of verkoop te bepalen.
Geen van beide methoden garandeert resultaat. Financiële gegevens die ondernemingen publiceren, kunnen onvolledig of moeilijk te interpreteren zijn voor niet-professionals. Technische signalen zijn gebaseerd op statistische patronen waarvan de betrouwbaarheid afhangt van de marktomstandigheden. Ervaren beleggers combineren beide benaderingen vaak, maar ook dat neemt het risico op kapitaalverlies niet weg.
Kosten en belastingen: factoren die het rendement drukken
Een portefeuille kan vóór aftrek van kosten een goed rendement laten zien, maar netto toch tegenvallen. Transactiekosten, beheerkosten van fondsen of ETF’s en de belasting op winst zijn kostenposten die beginnende beleggers vaak onderschatten.
- De jaarlijkse beheerkosten van een ETF verschillen per product, maar zijn doorgaans lager dan die van actief beheerde fondsen. Vergelijk de lopende kosten voordat je een fonds selecteert: dat is een basisregel
- De transactiekosten zijn afhankelijk van de broker en het type order. Sommige online brokers bieden commissievrije orders aan voor een selectie ETF’s
- De belasting hangt af van de gekozen beleggingsrekening (PEA, levensverzekering of gewone effectenrekening) en de beleggingsduur. Op een gewone effectenrekening wordt standaard de forfaitaire bronheffing op de winst toegepast
Bij een lange beleggingshorizon kan het verschil tussen een fonds met hoge kosten en een goedkope ETF een aanzienlijk deel van het opgebouwde vermogen uitmaken. Houd hier al rekening mee bij het samenstellen van je portefeuille, niet pas wanneer je de balans opmaakt.
